طهران كه از اولين ابنيهء ممتازهء اين دولت بود و مردم براى تماشاى آن راههاى دور طى مىكردند . خانهء مرحوم عيسى خان اعتماد الدوله در سنگلج ايضا . باغ چالحصار واقع در جنب خانهء مرحوم ميرزا يوسف صدر اعظم كه مزبله بود و از فرط كثافت و عفونت بر مشام مجاورين همى زيان مىزد ، مرحوم مشاراليه آنجا را تنظيف كرد و باغى كاشت كه از مواقع تنزه و تفرح است . عمارت جناب مستطاب اجل ميرزا على خان امين الدوله دام اقباله العالى واقعه در شهر عتيق طهران كه به طرح و طرز ابنيهء فرنگ ساخته و پرداخته است . باغ جناب جلالت‌مآب آقا على آشتيانى امين حضور واقع در شمال شرقى داخله شهر دار الخلافهء ناصره . نظام‌آباد از تأسيسات مهمه و مستحدثات معظمه جناب جلالت‌مآب اجل ميرزا كاظم خان نظام الملك وزير لشكر كه مشتمل است بر ابنيهء عاليه و مقامات كريمه و بحيرهء عريض و عميق و روضهء ريان و انيق . اين اثر جليل زيردست سلطنت‌آباد ما بين ضرابخانه و شمس‌آباد و مبارك‌آباد افتاده و اراضى آن تا حوالى قصر قاجار امتداد دارد . سابقا اين قطعه ملك عيسى خان بيگلربيگى بود . چون در قنات صدرآباد كه مرحوم ميرزا آقا خان صدر اعظم طاب ثراه به جهت نظاميه حفر مىنمود آبى به قدر الكفايه پيدا نشد اين ملك را از عيسى خان ابتياع كرد و خشكه‌كارى براى قنات آنجا احداث نموده به قنات صدرآباد اتصال داد تا آب آنجا مستقيما به نظاميه رود . چون وى درگذشت جناب جلالت‌مآب اجل نظام الملك حسب الوصيه مبلغهاى گزاف خرج اين قنات كرد تا تفاوت كلى در آب آن به هم رسيد به حدى كه فعلا همان يك رشته صاحب دو سنگ آب است ، لهذا جناب مستطاب مومى اليه در اين ملك مخصوص كه از موهوبات پدرى جناب معظم است باغ و عمارتى مشتمل بر بيرونى و اندرونى و حمام و استخر بسيار بزرگ به ضميمهء قلعه و خانه رعيتى و اصطبل و آسيا و خيابان ممتاز بنياد نهاد و روز به روز آبادى آنجا بيشتر ظهور و بروز يافت ، تا آنكه در تاريخ تأليف كتاب يكى از متنزهات اوليهء اين عهد مبارك محسوب مىگردد ، با آنكه چهار سال بيش نيست كه ايجاد و بنياد آن را آغاز نموده‌اند ، همانا از بابت گشادگى جوانب اربع و امتداد منظر من جميع الجهات به اختصاصى عمده و امتيازى عظيم متفرد است . و هكذا ابنيه و آثار بسيار از مرحوم ميرزا آقا خان صدر اعظم طابت تربته كه تفصيل اسامى و اوضاع و شروح آنها در ذيل روضة الصفاى ناصرى و تذكرهء گنج شايگان « * » و غيرهما مضبوط است . و عمارت جناب فخامت نصاب ميرزا محمود آشتيانى صاحب ديوانى مستوفى مملكت خراسان و اين بناء و عمارت در شمال غربى داخلهء دار الخلافه طهران افتاده

--> ( * ) - اين هردو كتاب طبع شده و در دسترس است .